Akademia nie tylko dla miast

„Ukraina ma tę sama drogę przed sobą, którą przeszła Polska. Nie ma innej rady” – mówili zgodnie uczestnicy sesji „Polsko – Ukraińska Akademia Miast. Wizje i potrzeby”, która odbyła się podczas 9. Baltic Business Forum w Świnoujściu, 21 września 2017 roku. Impulsem dla zorganizowania tej sesji było rozpoczęcie decentralizacji władzy na Ukrainie.

„Na polsko-ukraińską współpracę w tym zakresie należy patrzeć przez pryzmat wspólnych losów. Od wielu lat oba nasze kraje szukały porozumienia w różnych dziedzinach”-mówił Vasyl Kuybida – b. minister Budownictwa i Rozwoju Regionalnego Ukrainy i Mer Lwowa, obecnie Prezydent Narodowej Akademii Administracji Państwowej przy Prezydencie Ukrainy. Kilka lat temu władze Ukrainy poprosiły Polaków o pomoc w przygotowaniu założeń reformy samorządowej. Powstała  grupa ekspertów, którzy pracowali ze stroną ukraińską. W tym czasie władza lokalna na Ukrainie była rozdrobiona, było  12 tysięcy rad na szczeblu hromad  czyli polskich  gmin. Rady wybierane przez mieszkańców nie posiadały własnych instrumentów wykonawczych, wobec tego wszystkim zajmowała się administracja rządowa. W 2016 roku rozpoczęła się decentralizacja lokalnej władzy. Szybko okazało się, że na każdym szczeblu potrzebni są kompetentni ludzie, więc każdy musiał się uczyć. Tu znacząca jest rola Narodowej Akademii Administracji Państwowej przy Prezydencie Ukrainy. Wprowadzono system odpowiednich szkoleń dla pracowników władzy lokalnej. „Nie mamy przecież czasu na stopniowe dochodzenie do wysokich standardów, trzeba od razu wejść na ten poziom” – powiedział  V.Kuybida.

Wielkie doświadczenie w szkoleniu kadr i  relacjach z Ukrainą ma Małopolska Szkoła Administracji Publicznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Jej dyrektor dr Krzysztof Głuc obserwuje dokładnie przebieg tej reformy. „To co my przeprowadzaliśmy od końca lat 90., Ukraina robi na żywym organizmie, bez pieniędzy, baz kadr, bowiem nie ma czasu” – mówi K. Głuc. Jego zdaniemwspieranie  zmian na Ukrainie  jest  powinnością Polski. „Wiemy, jakich błędów nie należy popełniać i dlatego warto przenosić dobre polskie doświadczenia”- dodał.

Każda współpraca rodzi  również problemy. Jak mówili przedstawiciele polskich firm oferujących swe produkty na Ukrainie, decyzje miast obwarowane są wieloma państwowymi, restrykcyjnymi regulacjami. W Polsce są odmienne regulacje, które sprzyjają planowemu inwestowaniu miast i gmin. Pomiędzy Polską i Ukraina jest granica państwowa – nie tylko mentalna, są też podatki i cła. I tak ukraińskie  cło za tramwaj wynosi 5 procent jego wartości, zaś za  elementy tramwaju już 15 procent. To nie sprzyja powstawaniu montowni na Ukrainie i transferowi technologii. Do tego zamówienie , z powodów regulacji budżetowych, musi być zrealizowane do końca roku kalendarzowego. A przecież przetargi odbywają się przez cały rok, często po wakacjach. Polskie firmy nie mają więc wystarczającej perspektywy do zrealizowania zamównienia. Polscy przedsiębiorcy narzekają też, że na Ukrainie trudno jest kupić nieruchomości, co może na trwale związać inwestora z regionem. Janusz Szewczuk, reprezentujący  Związek Miast Polskich poinformował, że obecnie mamy prawie 400 polsko- ukraińskich relacji partnerskich, opartych na dwustronnych umowach między miastami i gminami obu krajów , w różnym stopniu intensywnych. Znakomicie współpracuje od lat Świętokrzyskie z Obwodem Winnickim czy ukraiński biznes z Lublinem. Nadal istotny jest „czynnik ludzki”. Same programy edukacyjne nie dają umiejętności do rządzenia. Wielu pracowników władzy lokalnej na Ukrainie po zakończeniu szkolenia odchodzi do lepiej wynagradzanej  pracy. Jak ich zatrzymać ? Trzeba budować motywację urzędników,  czerpać z doświadczeń samorządów zachodnich.  Potrzebna jest pomoc, także  finansowa, ze strony UE. Doświadczenia Partnerstwa Wschodniego, efekty jego V Szczytu w Brukseli, mogą stworzyć lepsze instrumenty  wsparcia krajów reformujących samorządność.

Polsko – Ukraińska Izba Gospodarcza jest pomysłodawcą i inicjatorem Polsko- Ukraińskiej Akademii Miast, platformy współpracy samorządowej. Podczas 9. Baltic Business Forum, 21 września 2017 roku, podpisano Memorandum w tej sprawie. Jego stronami są: Polsko- Ukraińska Izba Gospodarcza, Małopolska Szkoła Administracji Publicznej oraz Lwowski Regionalny Instytut Administracji Publicznej Narodowej Akademii Administracji Publicznej przy Prezydencie Ukrainy.

Tej inicjatywie patronatów do tej pory udzielili: • Viacheslav Nehoda- Pierwszy Zastępca Ministra Rozwoju Regionalnego, Budownictwa, Mieszkalnictwa i Usług Komunalnych Ukrainy • Asocjacja Miast Ukrainy • Związek Miast Polskich • Związek Powiatów Polskich • Związek Gmin Wiejskich RP • Związek Województw RP • Konwent Współpracy Samorządowej Polski   i Ukrainy.

 Celem  tego projektu jest:

  • Stworzenie centrum kompetencji, wzbogacającego partnerstwo władz lokalnych z Polski i Ukrainy o wymianę praktycznych doświadczeń i szkolenie pracowników samorządowych.
  • Wymiana praktycznych doświadczeń i transfer najnowszych rozwiązań zarządczych i technologicznych, sprawdzonych w polskich samorządach i spółkach komunalnych, zwłaszcza w zakresie: IT, tworzenia rejestrów, monitorowania procesów budżetowych, obsługi mieszkańców i firm, gospodarki wodno-ściekowej, gospodarowania odpadami, dostaw energii elektrycznej i cieplnej, komunikacji publicznej, smart city, efektywności energetycznej, oświetlenia przestrzeni publicznej, rewitalizacji.
  • Przedstawienie polskich doświadczeń w tworzeniu i funkcjonowaniu sektora komunalnego.
  • Przedstawienie dobrych praktyk polskich samorządów we współpracy z sektorem prywatnym i inwestorami finansowymi.
  • Upowszechnianie innowacyjności w dziedzinie zarządzania miastem wśród kadr władzy lokalnej na Ukrainie.
  • Podniesienia wiedzy i praktycznych umiejętności kadr władzy lokalnej na Ukrainie w dziedzinie zarządzania ( zarządzanie zmianą, tworzenie i wdrażanie strategii, przygotowanie i realizacja projektów, dialog społeczny itp.)

Gospodarzem projektu Akademii jest Dariusz Szymczycha , e-mail: dariusz.szymczycha@pol-ukr.com